Interview over Opleiding Estate Planning (particulier)

Afgelopen najaar ben ik geïnterviewd over de inhoud en het nut van de opleiding Estate planning (particulier). Dit uitgebreide interview is digitaal te lezen maar ook onderaan te downloaden. Veel leesplezier!

Heb ik het wel goed geregeld?

Wie krijgt er precies geld na mijn overlijden en hoeveel? Hebben mijn kinderen eigenlijk wel ergens recht op? Wat gebeurt er met de eigen woning? Hoeveel belasting moeten nabestaanden afdragen? Estate Planning -beheer en inzet van vermogen voor na het overlijden- is het ontrafelen van een ingewikkeld civielrechtelijk en fiscaal vlechtwerk. Er is doorgaans veel geld mee gemoeid, vaak meer dan mensen denken. Het kabinet heeft in de Miljoenennota 2020 maar liefst 1,7 miljard euro aan inkomsten uit schenk- en erfbelasting gereserveerd. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek lieten in 2017 153.000 overledenen in totaal 17,5 miljard euro (vermogen minus schulden) na. Dat komt neer op meer dan een ton aan vermogen per overledene.

Uitstelgedrag

Toch ziet lang niet iedereen direct de noodzaak om de financiën voor overlijden zorgvuldig in kaart te brengen. Zo spelen uitstelgedrag en de verkeerde aanname dat het allemaal goed is geregeld, een rol. Financieel professional, Estate Planner en trainer Leo Brunt ziet het soms al bij de eerste vragen mis gaan. “Mensen hebben dan een testament, maar als je vraagt wanneer het is opgesteld, blijkt dat jaren geleden te zijn. Anderen menen nauwelijks vermogen te hebben, ze vergeten echter dat hun woning na overlijden vrijvalt aan de partner, omdat ze een levensverzekering hebben afgesloten.”

Vertrouwenspersoon

Daarnaast is de drempel om naar de notaris te stappen voor velen te hoog. De notaris legt alle wensen dan wel netjes vast echter niet alle notarissen geven fiscaal advies. Ook lang niet iedereen spreekt de juridische taal van deze beroepsgroep. De Estate Planner vraagt door, maakt zaken helder, legt verschillende scenario’s aan mensen voor en schrijft ten slotte een advies op maat. “Je bent de schakel, letterlijk het intermediair, tussen klant en notaris”, zegt Brunt. “Je bent tevens de financiële vertrouwenspersoon die mensen rust schenkt: alles is nu goed geregeld.”

Verrijking van je vak

Hypotheek- en assurantieadviseurs, financieel planners, fiscalisten en andere financieel professionals kunnen zichzelf onderscheiden met de toevoeging van het specialisme Estate Planning voor particulieren. Er is veel vermogen in Nederland en mensen hebben behoefte aan ondersteuning bij het ingewikkelde stelsel van wet- en regelgeving en fiscaliteit voor nalatenschappen. Estate planning past in de beweging naar een breder financieel adviseurschap, stelt Leo Brunt. “Trends die je nu ziet, zoals hogere huizenprijzen en toegenomen complexiteit van wetgeving, maken de behoefte aan een Estate Planner alleen maar groter. Estate Planning verrijkt je vakgebied, letterlijk en figuurlijk. Je helpt mensen vooruit én het gevolg is dat hiervoor wordt betaald.”

Romantisch en zakelijk

De samenlevingsvorm, zoals trouwen, geregistreerd partnerschap of samenwonen, is essentieel voor Estate Planning. Deze keuze heeft zoveel gevolgen voor de wijze waarop de nalatenschap wordt verdeeld, dat een Estate Planner bij voorkeur zijn klanten al bijstaat in deze levensfase. “Trouwen wordt vaak ingegeven door romantiek”, zo geeft Brunt aan, “maar eigenlijk is het een zakelijke overeenkomst.” Niettemin benaderen veel mensen een Estate Planner pas op latere leeftijd of zelfs vlak voor overlijden. Natuurlijk kan er ook dan veel in goede banen worden geleid. Als er geen testament is opgemaakt, kunnen de gevolgen van het wettelijk erfrecht zelfs tot drie maanden na overlijden ongedaan worden gemaakt (BW Boek 4 Erfrecht, art. 18).

Burgerlijk Wetboek Boek 4 Erfrecht

Afdeling 1. Het erfrecht bij versterf van de niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot en van de kinderen

Artikel 18. De echtgenoot kan binnen drie maanden vanaf de dag waarop de nalatenschap is opengevallen, door middel van een verklaring bij notariële akte, binnen die termijn gevolgd door inschrijving in het boedelregister, de verdeling overeenkomstig artikel 13 ongedaan maken. In naam van de echtgenoot kan de verklaring slechts krachtens uitdrukkelijke voor dit doel afgegeven schriftelijke volmacht worden afgelegd.

Advisering

Een Estate Planner presenteert een advies dat het best aansluit bij de wensen van de klant. Dat hoeft niet altijd fiscaal het meest voordelige advies te zijn. De wens van klant is hierbij leidend. Wil een klant dat zijn partner zorgeloos verder kan leven? Kan het privévermogen van de partner daaraan bijdragen? Wat krijgen de kinderen? Moeten er wellicht personen worden uitgesloten? Er zijn talloze knoppen waaraan een Estate Planner draait en elke draai heeft gevolgen voor het vermogen van de nabestaanden, de verdeling en de belastingafdracht. Als Estate Planner inventariseer en analyseer je de vermogenssituatie van de klant en presenteer je desgewenst verschillende scenario’s. Na het sluitend maken van het advies, kan het testament bij de notaris worden opgemaakt of aangepast.

Na deze periode blijft een Estate Planner ook beschikbaar. Wellicht wil de klant door een levensgebeurtenis zoals bijvoorbeeld (echt)scheiding, kleinkinderen etc. het testament herzien waarna de wens opnieuw zal worden besproken.

Opleiding Estate Planner

Speciaal voor de financieel adviseurs die in dit vakgebied willen opereren heeft Brunt een opleiding ontwikkeld. De Opleiding Estate Planner (particulier). Deze zesdaagse opleiding op hbo-niveau. Tijdens de laatste dag van de opleiding, breng je de lesstof in de praktijk aan de hand van software. De andere opleidingsdagen staan in het teken van relevante wet- en regelgeving en bijbehorende praktijk- en rekenvoorbeelden. Voor een Estate Planner zijn de volgende rechts- en fiscale gebieden van belang:

– Personen- en familierecht

– Vermogensrecht

– Huwelijksvermogensrecht

– Erfrecht

– Successiewet 1956

– Erfbelasting

– Schenking

– Schenkbelasting

Er komt dus nogal wat kijken bij Estate Planning, maar gelukkig hoef je bij het adviseren van een klant niet steeds het wiel uit te vinden. De opleiding bevat een efficiënt 7-stappenplan, dat als leidraad dient tijdens gesprekken met klanten. Ook complexe nalatenschappen kunnen ermee worden afgewikkeld. “Het is een handige structuur waarmee Estate Planners in spe tijdens de opleiding leren werken. Als je deze lijn nauwgezet volgt, komen alle voor de klant relevante vraagstukken aan de orde”, aldus Leo Brunt.

In de volgende paragraaf lees je meer over de zeven stappen en de onderdelen die aan bod kunnen komen tijdens een adviesgesprek.

Het 7-Stappenplan

Stap 1 – Bepalen van de samenlevingsvorm

Het vraaggesprek met de klant start met de gekozen samenlevingsvorm. We onderscheiden drie samenlevingsvormen in Nederland: huwelijk, geregistreerd partnerschap en samenwonen. Samenwoners kunnen een samenlevingscontract (laten) opstellen met daarin de onderlinge afspraken over bijvoorbeeld gemeenschappelijk vermogen (bijvoorbeeld een verblijvingsbeding) of zonder een contract samenwonen, dan is er niets geregeld tussen de samenwonenden. Indien men elkaar bij overlijden wel wil iets wil nalaten kan dat door middel van een testament. Uit een huwelijk en geregistreerd partnerschap, zonder testament, vloeit automatisch het wettelijk erfrecht voort.

Huwelijksvarianten

Het huwelijk kent drie varianten: beperkte gemeenschap van goederen, algehele gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden. Momenteel is het overgrote deel van de huwelijken in Nederland nog in algehele gemeenschap van goederen gesloten, wat inhoudt dat de vermogens en schulden van de partners samenvallen.

Huwelijksvermogensrecht

Sinds 1 januari 2018 geldt het nieuwe Huwelijksvermogensrecht. Dat bepaalt dat Nederlanders nu standaard onder beperkte gemeenschap van goederen trouwen. Alles wat voorafgaand aan het huwelijk aan de partners toebehoorde, ook schulden, blijft gescheiden van het gemeenschappelijk vermogen. Er ontstaan na een huwelijk dus drie vermogens: privé van beide echtgenoten en één gemeenschappelijk deel, waarin alles dat tijdens het huwelijk wordt opgebouwd en aangegaan is opgenomen. Daarnaast kunnen gezamenlijke bezittingen en vermogen van voor het huwelijk, zoals een woning die de partners al eerder samen kochten, in de gemeenschap worden ondergebracht. Een ander belangrijk verschil is, dat erfenissen en giften tijdens het huwelijk, nu standaard in het privévermogen van de ontvangende partner vallen.   

Stap 2 – Maken van de vermogensopstelling van net voor het overlijden

Echtlieden die controle willen houden over hun privévermogen, moeten daar zelf de administratie over voeren. Een Estate Planner ondersteunt bij het nauwkeurig vaststellen van vermogen, bezittingen en schulden in privé en in gemeenschap. Je kunt tevens al proactief bij het huwelijk van klanten wijzen op de noodzaak van het administreren van vermogens. Met het aangaan van huwelijkse voorwaarden kunnen partners wijzigingen aanbrengen, bijvoorbeeld via in- en uitsluitingsclausules. Ook is het op elk moment van het huwelijk mogelijk te kiezen voor algehele gemeenschap van goederen. Daar moeten gehuwden sinds 2018 voor naar de notaris.

Voorbeeld

Piet en Annie zijn gehuwd in 2018 zonder het opmaken van huwelijkse voorwaarden. De schenking van de moeder van Annie voor aflossing van de eigenwoningschuld valt in het privévermogen van Annie.  Stel dat er toch huwelijkse voorwaarden waren opgemaakt met daarin opgenomen een insluitingsclausule, dan zou de schenking alsnog in de huwelijksgemeenschap vallen. Echter, wanneer de moeder van Annie een uitsluitingsclausule in haar testament had opgenomen, zou de erfenis alsnog in het privévermogen van Annie vallen.

Stap 3 – Bepalen van de omvang van de nalatenschap

Wat heeft een klant aan vermogen en bezittingen? Wat staat er in privé van beide partners en wat behoort tot het gezamenlijke vermogen? Welke schulden zijn er? De Estate Planner maakt in deze stap de balans op. Als de klant geen testament heeft, dan geldt het wettelijk erfrecht. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap gaat het vermogen dan over op de langstlevende partner.Kinderen kunnen hun deel pas opeisen als de langstlevende partner is overleden.

Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat erfgenamen de volgende mogelijkheden hebben met betrekking tot de nalatenschap namelijk: zuiver aanvaarden, verwerpen of beneficiair aanvaarden. De laatste keuze voorkomt dat ze met onverwachte schulden blijven zitten. Leo Brunt: “Via een zogenaamde boedelbeschrijving wordt bepaald wat er aan vermogen en schulden is. Erfgenamen kunnen op basis daarvan een besluit nemen. Het is goed om voorafgaande de verdeling hierover advies in te winnen.”

De Estate Planner kan zijn kennis en ervaring ook voor nabestaanden inzetten, benadrukt Brunt. “Het is een emotionele periode, nabestaanden hebben coaching nodig. Jij kunt erfgenamen onder meer op de mogelijkheid van beneficiair aanvaarden wijzen en de boedelbeschrijving voor ze uitvoeren.”

Stap 4 – Bepalen van de verdeling

In deze en de volgende fase gaat het om de vraag wie wat precies krijgt. Het zijn de meest emotionele stappen voor mensen. Wellicht beschikken ze over een testament, maar is dit nog actueel? “Mensen kwamen, na wat doorvragen, met het verhaal op de proppen dat ze hun zoon al tien jaar niet hadden gezien”, zo schetst Brunt een praktijkvoorbeeld. “Wil je deze zoon dan een vermogen nalaten? Andere klanten willen hun schoonfamilie uitsluiten en weer een ander wil een goede vriend tot erfgenaam benoemen. Dat kan allemaal worden afgewikkeld met een testament. Een Estate Planner ondersteunt bij de inhoud van het testament, het contact met de notaris en het verduidelijken van de notariële akte voor de klant.”         

Bloedverwanten

Testament opmaken is niet altijd noodzakelijk. Zo kunnen mensen tevreden zijn met de verdeling volgens het wettelijk erfrecht. De wettelijke verdeling onder bloedverwanten (daaronder vallen ook erkenning, gerechtelijke vaststelling van het vaderschap en adoptie) verloopt hiërarchisch:

1. echtgenoot en (eigen) kinderen
2. ouders, broers en zussen;
3. grootouders
4. overgrootouders

Kleinkinderen, neven, nichten en andere familieleden in de bloedlijn, kunnen door plaatsvervulling erven.

Zack is erflater en heeft geen testament gemaakt. De waarde van zijn nalatenschap bedraagt € 120.000. Op het moment van overlijden zijn nog in leven: zijn vader en moeder, broer Ad en zusters Cornelie en Dirkje. Ad is getrouwd en heeft een dochter Eveline. Er is niemand uit groep 1. Uit groep 2 zijn de ouders, de broers en de zussen in leven. Zij erven, ieder voor een gelijk deel, waarbij de ouders ieder recht hebben op minstens 1/4 deel van de waarde van de nalatenschap (wettelijk minimum breukdeel). De ouders erven dus nu ieder € 30.000 en de andere € 60.000 wordt gedeeld door Ad, Cornelie en Dirkje. Ieder dus € 20.000. In dit voorbeeld krijgt Eveline niets, omdat haar vader Ad nog in leven is.

Stap 5 – Controleren van de legitieme rechten

De Estate Planner zoekt in deze fase uit of erfgenamen recht op hebben op nalatenschap en welk deel. Zo kunnen kinderen zijn onterfd. Zij hebben in dat geval nog recht op de legitieme portie, ofwel de helft van het deel dat ze volgens het wettelijk erfrecht zouden ontvangen.

De legitieme portie bestaat uitsluitend uit een geldvordering, goederen zijn niet inbegrepen. Als de wettelijke verdeling van toepassing is, kan het onterfde kind zijn of haar legitieme portie pas opeisen na overlijden van de langstlevende echtgenoot. De waarde waarover de legitieme portie wordt berekend is de legitieme massa. In de legitieme massa zit naast de waarde van de nalatenschap ook de waarde van bepaalde giften die door de erflater zijn gedaan.

Voorbeeld

Hans laat een echtgenote en drie kinderen na. Hij heeft hen allen onterfd. De nalatenschap bedraagt € 10.000. Twee maanden voor zijn overlijden heeft Hans een bedrag van € 70.000 aan zijn vriend Sebastiaan geschonken. De legitieme massa is nu € 10.000 + € 70.000 = € 80.000. Bij versterf had ieder 1/4 x € 80.000 = € 20.000 geërfd. De legitieme portie bedraagt 1/2 van het versterferfdeel voor de kinderen = € 10.000. Er zijn drie kinderen, dus het totaal van de legitieme porties bedraagt € 30.000. Er is maar € 10.000 in de nalatenschap. De gift aan Sebastiaan moet dus worden ingekort met € 20.000. Zijn echtgenote heeft geen recht op een legitieme portie.

Stap 6 – Bepalen van de successierechtelijke verkrijging

Niet alleen wat je krijgt als erfdeel wordt belast maar de wetgever (Successiewet) heeft van een aantal zaken en/of handelingen vastgesteld dat ze zijn verkregen als het ware krachtens erfrecht. Dit noemt men fictiebepalingen.

Deze verkrijgingen behoren dus tot het te belasten bedrag voor de erfbelasting.

Twee voorbeelden hiervan zijn:

Levensverzekering

Een uitkering uit een levensverzekering krijg je krachtens overeenkomst en niet krachtens erfrecht. In basis dus een niet te belasting bedrag echter door de zogenaamde fictiebepaling kan de uitkering belast zijn.

Afhankelijk hoe men is gehuwd en hoe de redactie van de verzekering is opgemaakt kan het zijn dat de uitkering tot het te belasten bedrag behoort. Levensverzekeringen die zijn verpand aan de geldgever voor aflossing van de woning, vallen niet onder dit onderdeel. Daarentegen als een woning na overlijden van de partner door de uitkering van de verzekering geen of minder hypothecaire schuld meer heeft, dan betekent dit wél dat de hoogte van de nalatenschap toeneemt.

Verblijvingsbeding

Het verblijvingsbeding is een overeenkomst tussen partners, bijvoorbeeld vastgelegd in een samenlevingscontract of losse akte, die bepaalt dat een gemeenschappelijk verkregen goed bij overlijden wordt toebedeeld aan één van hen. Zo voorkomen ze dat de overblijvende partner bijvoorbeeld de woning van de erfgenamen moet kopen.

Ook een verkrijging krachtens verblijvingsbeding is een verkrijging op basis van overeenkomst. Ook op deze verkrijging is dus de fictiebepaling van toepassing en kan derhalve op, enkele uitzonderingen daargelaten, tot het belastbare bedrag worden gerekend.

Stap 7 – Berekenen van de erfbelasting

Over het vermogen dat nabestaanden via erfrecht en via de diverse fictiebepaling verkrijgen, moet belasting worden betaald. De belastingpercentages voor erf- en schenkbelasting zijn gelijk aan elkaar. Ze zijn onderverdeeld in drie tariefgroepen (2020).

Waarde 1. Partner en kinderen 1a. Kleinkinderen en verdere afstamming 2. Overige personen
Tot
€ 126.723
10% 18% 30%
Meer dan € 126.723 20% 36% 40%

Er zijn vrijstellingen bepaald voor onder andere partners en kinderen. De vrijstelling van de partner kan weer worden verminderd met de waarde van pensioenen en andere uitkeringen.

De Estate Planner heeft nu het complete overzicht en kan met tarieven, vrijstellingen en uitzonderingsmogelijkheden aan de slag. Onderstaand zie je twee berekeningen met de belastingpercentages uit de tariefgroepen en de vrijstellingsbedragen voor 2020

Voorbeeld

Een kind erft een bedrag van € 30.000 van zijn ouder. In 2020 is het kind € 905 aan erfbelasting verschuldigd  Berekening erfbelasting: € 30.000-/- € 20.946 (vrijstelling) = € 9.054 x 10% = € 905.

Voorbeeld

Een kind erft een bedrag van € 300.000 van zijn ouder. In 2020 is het kind € 43.138 aan erfbelasting verschuldigd. Berekening erfbelasting:  € 300.000-/- € 20.946 (vrijstelling) = € 279.054 – {€ 126.723 x 10% +

(€ 279.384 -/- € 126.723) x 20%} =  € 12.672,30 + € 30.466,20 = € 43.138.

Andere route

“Wat er uit de berekeningen komt, valt sommige klanten tegen”, zegt Leo Brunt. “De Estate Planner kan mensen echter belastingbedragen in verschillende situaties voorleggen. Laat zien wat er gebeurt als je een andere route kiest en geef uitleg. Wat sluit beter aan bij de wensen van de klant? Uiteindelijk presenteer je een advies à la carte in één of enkele A4-tjes.”   

In specifieke situaties kan bijvoorbeeld een tweetrapsmaking een gunstiger belastingtarief opleveren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan gescheiden ouders of aan een weduwe of weduwnaar met kinderen

Voorbeeld 

Marijke en Frank zijn gescheiden. Ze hebben twee kinderen: Jeroen en Nick. Na de scheiding heeft Marijke een schenking ontvangen van haar ouders. Het is absoluut niet de bedoeling dat deze schenking ooit in enige vorm ook bij Frank terecht komt. Daarvoor neemt Marijke (insteller) een tweetrapsmaking op in haar testament waarbij Jeroen en Nick bezwaarde maar ook verwachter worden, indien één van beide komt te overlijden nadat Marijke is overleden. Stel Marijke komt te overlijden dan zijn de twee erfgenamen Jeroen en Nick (en ook bezwaarde). Indien enige jaren later Jeroen komt te overlijden, gaat het deel van de erfenis van Marijke naar Nick. Vader Frank komt hier niet aan te pas. Bijkomend voordeel is dat het erfdeel van moeder Marijke nu niet tegen 30%/40% wordt belast maar tegen 10%/20%.  

Wil je meer weten over de opleiding tot Estate Planner?

Kijk dan op: